«Пеледӹш айо» ӹлӹмӓшнӓм олмыктара
Тене игечӹ мӓмнӓм сусуэмдӹш. Кечӹ, йӹрӓлтӓлӹн, кырык мары халыкын ӹвӹртен айымыжым кушӹцӹн тӹшлӹш.
12 июнььын Когосола кымдемӹштӹ вӓрлӓнӹшӹ Сухин сола лишнӹшӹ сӓрӓн угӹц хынавлӓм вӓшли. «Пеледӹш айо» кечӹм тӹдӹ каждый ин йӓнг выргыжын выча. Сӓрӓн ирокок пеледӓлт кеш – вет кырык мары нӓрӓтшӹ лач пеледӹшлӓок каеш. Мыры, гармонь юкшы, сусу шӓрлӹш. XV межрегиональный мыры фестиваль пачылты.
1992 и гӹц ти кечӹ эче Российӹн кечӹжӹ ылеш, седӹндон «Пеледӹш айон» темыжы ти кечӹ доно кӹлдӓлтӹн. Тенешӹ 2026 и Россий халыквлӓн икышын ылмы иэш шотлалтеш. СВО-шты кредӓлшӹвла гишӓнӓт мондымы агыл. Ти темывлӓ стендвлӓштӹ, «сола кудывичӹвлӓштӹ», тӹнг мероприятиштӹ шижӓлтӹнӹт.
Сӓрӓнвлӓ ӹшке пӓшӓштӹм ирокок тӹнгӓлӹнӹт.
Пӹзӹкныр кымдемӹн гармонист дон мырызывлӓ, куштен-мырен, хынавлӓм вашлинӹт. Лач сагашток кид мастарвлӓн «Шӧртньӹ кид» йӓрмингӓн выставкым пачмы. Тӹрлецвлӓ, кид пӓшӓвлӓ, пу дӓ олым гӹц сувенирвлӓ дӓ мадышвлӓ, сӓвӹ дӓ куги каргыж гӹц ӹштӹмӹ кудыло хӓдӹрвлӓ – кӱлӓн ма келшӓ, тӹдӹ подаркалан ярал ылеш. Ваштареш ылшы сӓрӓнӹштӹ фермервлӓн, сола хозавлӓн хозяйствышты кычылтмы техника дӓ оборудовани вӓрӹм мон. Тиштӓкенок «Патриотический поляна», мӹндӹрнӓт агыл спорт мадышвлӓлӓн кымда вӓрӹштӹ халык мадмашвлӓ, спорт йиш тӓнгӓшӹмӓшвлӓ цилӓм выченӹт.
Тӹнг мероприяти молнамшылаок кого сценӹштӹ эртӓрӓлтӹн. Кӓрш шактышывлӓн цымыр кого ансамбльын (вуйлатышыжы РФ дӓ Мары Эл культурын заслуженный пӓшӓзӹжӹ, «Душа народа» премин лауреатшы Ф.В.Эшмякова) дӓ техеньок хорын (дирижержы Т.К.Толстова, Мары Эл Республикӹн заслуженный пӓшӓзӹжӹ) юквлӓштӹ сек анзыц йӹрвӓш рӹшкӓлтевӹ. «Акпарсын маршыжы» руш дӓ мары халыквлӓн иквӓреш ушнымышты, курымвлӓ мычкы икыжӓк-иктӹ доно кӹлӹм кычымышты гишӓн ашӹндӓрӹктӹш.
Россий Федерацин Государственный флагшым лӱктӓлӓш тене О.Ипай лӹман государственный премин, «Золотые имена народов России» проектӹн лауреатшы, «Шыжарвлӓ» образцовый кӓрш ансамбльын вуйлатышы Фаина Викторовна Эшмяковалан ӹнянен пуэнӹт. Мары Элӹн флагшым Виловат кӹдӓлӓш школын директоржы А.В.Замятин, СВО-н участникшӹ, лӱктӓлӹн. Андрей Венедиктович тышманвлӓ ваштареш лӱдде кредӓлӹн. Мары халыкын патыр эргӹжӹм Луганский Республикӹм переген шалгымыжы гишӓн государствын наградывлӓ доно пӓлемдӹмӹ: Г.К.Жуков лӹмӓн, «Воинская доблесть II степени» дӓ «За боевые заслуги» медальвлӓм пумы.
Кырык мары районын флагшым лӱктӓлӓш шотеш пиштен А.И.Зиновьевлӓн ӹнянӹмӹ. Алесандр Ивановичӹн фермерский хозяйствыжы район мычкы образцовыеш шотлалтеш, тӹдӹ шот доно землям, виӓн оборудованим пайдан кычылтмашты айыртемӓлтеш, продукцин качествыжым соок тӹшлен шалга.
Фестивальын тылжым Алексей Избанов чӱктӹш. Алексей – Кулаковы кӹдӓлӓш школын выпускникшӹ, Мары Кугижӓншӹ университетӹн физический культурын, спортын да туризм факультетӹн нӹлӹмшӹ курсышты тыменьшӹ студент, спортын мастерӹш кандидат, шукы соревноваништӹ республика дон вес регионвлӓштӹ сӹнгӹшеш лӓктӹн.
Кым гимным халык шагалын колыштын.
Махань айо властьын кӱкшӹ хынавлӓ гӹц пасна? Нӹнӹм киндӹ-санзал доно Микрӓк кымдем гӹц Алиткинвлӓн семня шокшын вӓшлин. Семнян кычыкшы – Игорь Юрьевич, Кырык мары районын судебный приставвлӓн отделыштыжы пӓшӓлӓ. Кым тетяштӹ – Анита, Игнат, Марат, ӓвӓштӹ – Анжелика Сергеевна, Микрӓк кымдем администрацин вуйлатышыжы. Ти семняштӹ икышын ӹлӹмӓш, икӹжӓк-иктӹлӓн палшымаш, ӓклӹмӓш, шотеш пиштӹмӓш, яратымаш хозалана.
Шотеш пиштӹмӹ хынавлӓ айо доно кымылангдымы шамаквлӓм кырык мары халыклан дӓ толшы хынавлӓвлӓлӓн келесевӹ. С.И.Казанков, Российӹн Государственный Думын депутатшы, тенге келесӹш: «Пеледӹш айо» шошымшы ныр пӓшӓвлӓм пӹтӓрӹмӹм пӓлдӓрӓ. Сола эдемвлӓ пӓшӓмӓт ӹштен мыштат, кӓненӓт мыштат».
Мары Эл Республикӹн культура, печать дӓ национальность пӓшӓ шотышты министр К. А. Ивановын кымылангдымы шамаквлӓжӹм вашталтышыжы Н.И.Любимов йонгалтарен. Константин Иванов «Пеледӹш айом» мары тӹрлец доно тӓнгӓштӓрен, кышты цилӓн шӹртӹвлӓ ганьы иктӹш ушнен шӹнзӹнӹт, цевер узорыш сӓрнӓлтӹнӹт.
П.В.Раевский, Мары Эл Республикӹн сола хозяйствын дӓ продовольствин министр, республикӹн Глава Ю.В.Зайцевӹн айо доно кымылангдымыжым увертӓрӹш. Юрий Викторович тек «Пеледӹш айо» каждый пӧртӹшкӹ, семняшкӹ сусум, яжо кымылым канда, шокшы вӓшлимӓшвлӓ, халык овуцавлӓ йӓнгӹм ӹвӹртӓрӹштӹ манын согоньлен.
Мары Эл Республикӹн Государственный Собранин председательжӹ М.З.Васютинӹн поздравленижӹм С.Г.Ильин, «Агрорегион» ООО-н генеральный директоржы, лыдын пуэн: «Мӓ силан ылына, кынам иквӓреш ылына. Ти жепӹн вес регионвлӓштӓт кого айовлӓ эртӓрӓлтӹт: «Сабантуй», «Пеледӹш пайрем». Цилӓнӓм иктӹ уша – айон ӹрдӹжӹ – труйышы эдемӹм мактымаш дӓ икышын ӹлӹмӓш».
Айон халыкым кымылангдымашкы Е.В.Смелов, Кырык мары муниципальный районын глава, С.В.Першуткин, Кырык мары муниципальный район администрацин глава, М.С.Козлов, Козьмодемьянск халан мер дӓ молат ушненӹт.
«Пеледӹш айон» шӱмӹм тӓрвӓтӹшӹ, сусуэмдӹшӹ ик вычымы выртшы – пӓшӓштӹ кӱкшӹ сӹнгӹмӓшкӹ шошы труйышывлӓм пӓлемдӹмӓш. Сценӹшкӹ наградывлӓлӓн шотеш пиштӹмӹ шукы эдемӹм ӱжмӹ: Кырык мары районын администрацин сола хозяйство дӓ продовольстви отделын вуйлатышыжы Г.С.Лаврентьев, район дӓ сола кымдем администрацивлӓн тӹнг специалитвлӓ, фермерский хозяйствывлӓн вуйлатышывлӓ, ветеранвлӓ доно пӓшӓм видӹшӹвлӓ, инженер, зоотехник, пӓшӓзӹ, бухгалтервлӓ дӓ молы йиш специалиствлӓ. Нӹнӹлӓн Почётан грамотывлӓм, Тау шамаквлӓм яжон пӓшӓлӹмӹштӹ гишӓн кычыктевӹ. Кырык мары районын сола хозяйствым виангдӹшӹ организацивлӓ: «Горномарийская» цӹвӹ фабрика, Мосолов лӹман СПК, «Деметра» ООО, «Восход» ООО – ӹшке труйышывлӓштӹ доно когоэшнен кердӹт.
Тенгеок и йӹде районыштына эртӹшӹ «Туан солана мыра» фестиваль-конкурсын сӹнгӹшӹвлӓжӹм пӓлемденӹт. «Пеледӹш айон» кого хорыштыжы сек шукы эдем Пайскырык сола кымдем гӹц ылын, 1-шӹ вӓрӹм пумы, 2-шы – Микрӓкӹн (вуйлатышы А.В.Эмянова) дӓ Виловат кымдемӹн (вуйлатышы В.М.Кубекова). Кымшы вӓр Йоласал (вуйлатышы Н.П.Тятюкова) культура томалан вӓрештӹн.
Тӹнг мероприятим кого хор сага «Топотушки», «Мистерия» Я.Эшпай лӹмӓн ЦНК-н, «Мари», «Радуга» куштышы ансамбльвлӓ, мырызывлӓ олмыктаренӹт. Видӹшӹвлӓ Алена Яштыкова дӓ Дмитрий Захаров ылыныт.
Жепӹм веселӓн эртӓрӓш вес сӓранвлӓштӓт шукы йиш мероприяти халыкым вычен.
Т.ДЕНИСОВА. «Жерӓ» №25 (11004), 19 июнь 2026 ин.