Акпарс мӱлӓндӹн ӹдӹрвлӓ – цевер пеледӹшвлӓ!

21 ноябрьын Яков Эшпай лӹмӓн Халык культура центрӹштӹ «Акпарс мӱлӓндӹн ӹдӹрвлӓ» шоу-конкурс пиш яжон эртӹш. Тӹдӹн цельжӹ – кырык мары халыкын духовно-нравственный пайдалыкшым, культурын традицивлӓжӹм, айыртемӓлтшӹ йӹлмӹжӹм перегӹмӓш. Цилӓ тидӹ цевер мӱлӓндӹжӹ доно иквӓреш анзыкылажат кӹзӹтшӹ йыхын шӱмӹштӹжӹ дӓ кидӹштӹжӹ лишӓшлык.

Кырык мары районышты ӹлӹшӹвлӓн яратымы мероприятиштӹ куд ӹдӹр ӹшке наставниквлӓштӹ доно иквӓреш мастарлыкыштым пишок кого кӱкшӹцӹштӹ анжыктенӹт. Куд ӹдӹр – районын куд школ гӹц: София Александрова – Эмӓнсола кӹдӓлӓш школ гӹц, Ксения Саракеева – Усола школын тыменьшӹ, Лилия Кириллова – Кулаковы школ гӹц, Виктория Романова – Микрӓк школ гӹц, Наталия Сануткова – Виловат школын ӹдӹр, Юлиана Белопасова – Пӹзӹкныр школ гӹц.

Шоу-конкурсышты участвуйымы годым школышты тыменьшӹ ӹдӹрвлӓлӓн ӹшке талантыштым, ыш дон шӱмеш пижшӹ ылмым йӓл вӹкӹ лыкташ техень йӧнвлӓ палшымы доно келеш ылын:

• Видеофильм палшымы доно ӹшке доно пӓлӹмӹм ӹштӹмӓш;
• Мары халыкын качкышым стрӓпӓен, кӱэшт-тышкен анжыктымаш;
• Видеоинтервью годым туан мары халыкын празныквлӓ гишӓн пӓлӹмӓш;
• У жеп дӓ стильлӓн келшӹшӹ цевер нӓрӓт доно сценӹшкӹ лӓкмӓш;
• Пӹсӹн кырык марла куштен мыштымаш;
• Яргата творческий номер доно ӹшке талантым пачын пумаш.

пиш мыштен ӹшкӹмӹштӹм сценӹштӹ тинӓрӹ эдем анзылны анжыктен мыштенӹт! Ӧрӓшӓт ситӓ, кыце кӹзӹтшӹ сӓмӹрӹк йых ӹнянӹн йӓл анзыкы лӓктӹн кердеш! Артиствлӓ ганьок мырен-куштен мыштат! А махань цевервлӓ ылыт! Теве Виловат ЦМДК-н «Кымыл» ансамбльын мырыштышы ганьок: Мары ӹдӹр – пуры ӹдӹр, /Ландыш гань цевер ылат, /Мӧр пеледӹш тӹнь ылат …

Ксения Саракеева Усола школын 8 классышты тыменеш. Тӹдӹ конкурсышты жюрилӓн келшен, седӹндон «Акпарс мӱлӓндӹн йӱксӹжӹ» номинациштӹ пӓлемдӓлтӹн. Тенгеок анжышывлӓлӓн пиш яралеш лӓктӹн – «Приз зрительских симпатий» номинаци доно ик банкын директор А.Г.Тумановын призӹм кидӹшкӹжӹ кычен.

Пӹзӹкныр кӹдӓлӓш школын лӹмжӹ верц Белопасова Юлиана мыштымашыжым анжыктен. Тӹдӹ 9-шӹ классышты тыменеш, школын дӓ районын общественный ӹлӹмӓштӹ активно участвуя. Юлиана «Мечта» тетя объединенин анзыц кешӹжӹ, «Движение первых» первичный отделенин виктӓрӹшӹжӹ, «Душенька» ансамбльын артистшӹ, тыменьмӓштӓт, конкурс, слет дӓ фестивальвлӓштӹ соок ӹшкӹмжӹм анжыкта. Шоу-конкурсышты молы ӹдӹр гӹц кыравецӹм кӱэшт мыштымыжы доно айыртемӓлтӹн. А кырык мары нӓрӓтшӹ доно «Акпарс мӱлӓндӹн нӹжгӓ пеледӹшӹжӹ» ылеш, «Цӓшӓн сир докы» кырык марла мырымыжы доно сӓмӹрӹк шӹжвӹкшӹ манаш лиэш, «Мыры2025» конкурсышкат лӓктӹн кердеш!

София Александрова – Эмӓнсола кӹдӓлӓш школын 11-шӹ классын тыменьшӹжӹ. София конкурс гач ӹшкӹмжӹн мастарлыкшым куштен мыштымыжы доно анжыктен, а махань виӓн дӓ ӹнян юк доно «Ылам мӹньӹ кырык марын ӹдӹр» мырым мырен пуш, хоть тенгеок «Мыры-2025» гала-концертӹн сценӹшкӹжӹ кузыкты! София «Акпарс мӱлӓндӹн цевержӹ» номинациштӹ пӓлемдӓлтӹн. А мары халыкын празнык традицивлӓжӹ гишӓн вӓшештӹшвлӓжӹ циц ылмышты доно жюрин член Т.В.Петровалан яралеш лӓктӹнӹт, седӹндон тӹдӹн кидшӹ гӹц призӹм нӓлӹн.

Виктория Романова – «Акпарс мӱлӓндӹн йӹрӓлтӹш» номинациштӹ пӓлемдӓлтӹн. Лачок, Викан шӹргӹвӹлӹшӹжӹ гӹц цевер кечӹн гань йӹрӓлтӹш карангде. А кынам творческий конкурсышты масакла куштымашым ӹдӹр тӓнгжӹ доно коктын анжыктенӹт, тӹнӓм шӹдӓн лимӹжӹмӓт пӓлдӹртен мыштен, седӹндон жюрин член О.Л.Искоскина, Мары Элӹн заслуженный артистка, Кырык мары драматический театрын тӹнг режиссер, артист ганьы ылмыжы гишӓн приз доно пӓлемден.

Конкурсышты участвуйышы ӹдӹрвлӓ цилӓн дӓ каждыйжы айыртемӓлтшӹ ылыныт, изи шӹдӹрвлӓ гань валгалтыныт, седӹндон талантыштым шукы монгыр гӹц ӓклӹмӹ.

Теве Наташа Сануткова, Виловат школ гӹц тыменьшӹ, ӹшке гишӓнжӹ видеопрезентаци годым кырык марла ирен шайышт пуш, Я.Эшпай лӹмӓн Халык культурын центрӹшкӹ кушташ каштмыжым пӓлӹшнӓ, а ӹшкежӹ техень цеверӓт, «Акпарс мӱлӓндӹн шӹмӓжӹ» номинациштӹ пӓлемдӓлтӹн, седӹндон Кырык мары муниципальный район администрацин призӹм Н.К.Мастерова кычыктен – тидӹм «сертификат к фотографу» лӹмдӹмӹ, кыдын доно Наташан фотографижӹ Кырык мары районын портретшӹ, цӹрежӹ лиэш.

Жюрин составышты «Единая Россия» партин Кырык мары район отделенин секретарь Евгений Смелов ылын, тӹдӹ конкурсын цилӓ ӹдӹрлӓн Тау шамаквлӓм кычыктен. Тенгеок цевер ӹдӹрвлӓн мастарлыкым ӓклӹмӓштӹ районын Сӓмӹрӹквлӓн парламентӹн председатель Роман Ермаков ылын, кыды кафешкӹжӹ толаш сертификатвлӓм подарен.

Цевер пеледӹш букетвлӓм ӹдӹрвлӓлӓн подарышы спонсор ик пеледӹш салон лин, кыды пуры пӓшӓшкӹ ушнен.

Ӹдӹрвлӓ школышкы тыменяш каштмы гӹц пасна, ик тӹлзӹ лошты конкурсеш цацен йӓмдӹлӓлтӹнӹт, вет ӹшкӹмӹн йӓл гӹц айыртемӓлтмӹм пӓлдӹртӓш куштылгы пӓшӓ агыл!

Кырык мары район администрацин глава Наталья Арганякова, «Акпарс мӱлӓндӹн ӹдӹрвлӓ» проектӹн авторжы, кыды 2006 ин пӹтӓришӹ гӓнӓ ти конкурсым эртӓрӓш тӹнгӓлӹн ылын, кырык марла шишӹ йӓнгӓн ӹдӹрӹн лӹмжӹм увертӓрен – тидӹ Виктория Романова.

Лилия Кириллова творческий номержӹ доно молы ӹдӹр гӹц ӹшкӹмжӹн айыртемӓлтшӹ цӹрежӹм пӓлдӹртен мыштен, анжышывлӓн шукыжын сӹнзӓвӹдӹштӹ лӓктӹн, кынам Лилия СВО-шты вуйым пиштӹшӹ Аркадий Кириллов ӓтяжӹ доно монолог йӧн доно пӧкен шуреш сӓкӹмӹ китель сага шалген шайыштын. Кыце сӹнзӓвӹд ак лӓк, кынам Лилия ӓтяжӹн юкшымат колеш: «Здорова лидӓ. Ӹшкӹмдӓм перегӹдӓ…». А кынам СВО-н участник Н.А. Саватеев Лилиялан ӓтяжӹ доно когоэшнӹмӹ ӓшӹндӓрӹмӓшӹм перегӹмӹжӹ гишӓн призӹм кычыктен, зал хӓлӓ ял вӹкӹ шагалын. Ти кымылангдымашкы Лаптинӓ солашты ӹлӹшӹ фермер А.А.Иванов ушнен, кыды ик интернет лапкан вӹц тӹжем тӓнгӓӓш сертификатым СВО-н геройын ӹдӹржӹлӓн кычыктен. Икманаш, Лилия Кириллова техень шотеш пиштӹмӓшӹм шӹмӓ йӓнгӓн, кушташ мастар, кырык марла ирен хытырен мыштымыжы доно сылен нӓлӹн, седӹндон эче «Акпарсын мӱлӓндӹн кечӹжӹ» номинациштӹ сӹнгӹшӹ лин.

Жюриштӹ ылшывлӓлӓн нелӹ ылын сек-сек айыртемӓлтшӹм лӹмдӓш, но сӹнгӹшӹн лӹмжӹм жюрин член Н.П.Тятюкова, Йоласал Культура дӓ кид пӓшӓ пӧртӹн вуйлатышы, келесен – тидӹ Лилия Кириллова лин! Увертӓрӹмӹкӹ, «Акпарс мӱлӓндӹн ӹдӹрлӓн» корона семӹнь нашмакым чиктен, кыды веси вес сӹнгӹшӹлӓн пумы лиэш. Тенгеок Йоласал Культура дӓ кид пӓшӓ тома кырык мары халык костюмым сӹнгӹшӹ ӹдӹрлӓн ырген пуаш подаркам увертӓрен.

«Акпарс мӱлӓндӹн ӹдӹрвлӓ» конкурс – тидӹ цевер выргем, сӹлнӹ семвлӓэш куштымаш-мырымаш доно тӓнгӓштӓрӹмӓш веле агыл, а тидӹ кырык мары культурын айожы, халыкын овуцавлӓжӹм перегӹмӓш дӓ легендарный сотный князь Акпарсын лӹмжӹм шотеш пиштӹмӓш, кыды XVI курымынок халыкшын анзыкылашыжы гишӓн тумаен, тӹдӹм переген кодаш манын, Руш кугижӓ Иван IV Грозный анзылны шамакым кычен, ӹшкӹмжӹн яжо политик дӓ дипломат ылмыжы велдӹк мӓ кӹзӹтӓт кырык мары ылмына доно когоэшненӓ дӓ Акпарслан таум келесенӓ.

Конкурсышкы анжаш толшы цилӓ эдемлӓн: иквӓреш тыменьшӹ ӹдӹрӹрвезӹ тӓнгвлӓштӹлӓн, молы сӓмӹрӹквлӓлӓн – куд ӹдӹр гӹц улы-уке яжо примерӹм нӓлӓш лиэш, маханьы лишӓшлык ылыт кӹзӹтшӹ жепӹн ӹлӹшӹ кырык марын эдемвлӓ!

Яжо шоу-концерт-конкурсым анжыктымылан соцсетьӹштӹ тау манын сирӓт: тау участвуйышывлӓлӓн, Я.Эшпай лӹмӓн ЦНК-н мастар специалиствлӓлӓн, кӱвлӓ нӹнӹм сценӹшкӹ лӓктӓш йӓмдӹленӹт, ӓтя-ӓвӓвлӓлӓн цевер ӹдӹрвлӓм анжен, тымден куштымылан!

А одноклассник тӓнгвлӓштӹн командывлӓ дӓ роды-йыхыштын йӓнг вашт тыргыжланымышты зал гӹц кымылыштым лӱктенӹт, сӹнгӹмӓш верц кредӓлӓш палшенӹт.

Цилӓ ӹдӹрӹн цеверӹштӹ, ышан дӓ талантан ылмышты верц сусу ылына. Цилӓм кымылангденӓ!

С.ИЛЬИНА. «Жерӓ» №47 (10975), 28 ноябрь 2025 ин.